رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )
50
نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )
شده در پايان چنين مىآورد : « غلامان اكنون قسمت عمدهء لشكريان رزمخواه پادشاه ايران » « 218 » محسوب مىشوند . طبق اظهار اسكندر منشى بين نود و دو تن « امير مقتدرى » كه در زمان مرگ شاه عباس اول ( متوفى در 1038 - 1629 م . ) حيات داشتند بيست و يك تن از غلامان بودهاند . هرگاه ما به تقسيم حكومتهاى نواحى بزرگ ( بدون كردستان و لرستان ، با كرمان ) توجه كنيم يعنى وضع نظامى را در آن زمان موردنظر قرار دهيم بايد بگوئيم كه در زمان مرگ شاه عباس از چهارده ايالت بزرگ هشت تا و در زمان مرگ شاه صفى از يازده ايالت بزرگ سه ايالت در دست غلامان سلطنتى بود . از زمان شاه عباس دوم ما چنين ارقامى در دست نداريم . فقط مىتوانيم بگوئيم كه از سى و هفت تن بيگلربيگى كه در زمان سلطنت او بهكار گماشته شدند بيست و سه تن حتما و دو تن به احتمال زياد از غلامان بودهاند . اولين حكومتى كه به يكى از غلامان داده شده حكومت فارس بود در قوىئيل 4 - 1003 ( - 6 - 1595 م . ) . در هرات ما به هيچ حاكمى كه از غلامان باشد برنمىخوريم ( البته تا پايان سال 1075 - اوايل 1665 م . كه مورد ملاحظه و تحقيق ما بود ) . بر خلاف هرات در استراباد از ئيلانئيل 3 - 1012 ( - 5 - 1604 م . ) همواره يك « غلام » حاكم بوده است ( تا سال 1075 - 5 - 1664 م . كه مورد تحقيق قرار گرفت ) . براى ساير مناطق به فهرست جداگانه رجوع كنيد . موضوع غلامان البته با اين مختصر مورد بحث كامل قرار نگرفته است . سواى تكميل اين فهرست كه بهدست داديم واقعا شايسته بود كه به بحث در تركيب داخلى اين نيرو نيز مىپرداختيم « 219 » .
--> ( 218 ) - همان مرجع : « مدار عاليهء سپاه رزمخواه پادشاه ايران الحال غلاماناند . » سال 1026 در برگ b 403 بهعنوان تاريخ صدور اين فرمان ذكر شده است . ( 219 ) - در موضعى از يكى از اعضاى خاندان زنگنه بهعنوان غلام ياد شده است .